Baza zadań • matura podstawowa

Optymalizacja

Zadania maturalne CKE dotyczące wyznaczania wartości największej lub najmniejszej w problemach praktycznych.

16zadań
16arkuszy maturalnych
2022–2026arkusze CKE
🔎 Wybór rodzaju zadań
Wyświetlane: 16

Matura podstawowa sierpień 2026

Matura podstawowa sierpień 2026

Zadanie 30

Otwórz w arkuszu
Zadanie 30 – Matura podstawowa sierpień 2026
Pokaż odpowiedź
\(P(r)=-4\pi r^2+20\pi r\), \(r\in(0,5)\), maksimum dla \(r=\dfrac52\)
Pokaż rozwiązanie

Z warunku wynika \(2r+h=10\), czyli \(h=10-2r\).

\[P(r)=2\pi rh=2\pi r(10-2r)=-4\pi r^2+20\pi r.\]

Promień i wysokość walca muszą być dodatnie. Mamy więc

\[r>0\qquad\text{oraz}\qquad h=10-2r>0.\]

Wyznaczamy ograniczenie dla promienia:

\[10-2r>0\iff -2r>-10\iff r<5.\]

Łącząc warunki \(r>0\) i \(r<5\), otrzymujemy dziedzinę:

\[r\in(0,5).\]

Funkcja jest parabolą skierowaną ramionami w dół.

\[r_w=-\frac{20\pi}{2\cdot(-4\pi)}=\frac52.\]
Odpowiedź: największe pole boczne ma walec o promieniu \(r=\dfrac52\)

Matura podstawowa czerwiec 2026

Matura podstawowa czerwiec 2026

Zadanie 32

Otwórz w arkuszu
Zadanie 32 – Matura podstawowa czerwiec 2026
Pokaż odpowiedź
\(P(x)=x^2-2x+8\), najmniejsze pole dla \(x=1\).
Pokaż rozwiązanie

Kwadrat \(ABCD\) ma bok długości \(4\), więc jego pole wynosi:

\[ P_{ABCD}=4^2=16 \]

Trójkąt \(DEF\) otrzymujemy z kwadratu po odjęciu trzech trójkątów prostokątnych położonych przy bokach kwadratu.

Z treści zadania:

\[ CF=x,\qquad EB=2x \]

Dlatego:

\[ AE=AB-EB=4-2x \]
\[ BF=BC-CF=4-x \]

Obliczamy pola trzech trójkątów, które odejmujemy od pola kwadratu.

1. Trójkąt \(ADE\)

\[ P_{ADE}=\frac12\cdot4\cdot(4-2x) \]
\[ P_{ADE}=2(4-2x)=8-4x \]

2. Trójkąt \(EBF\)

\[ P_{EBF}=\frac12\cdot2x\cdot(4-x) \]
\[ P_{EBF}=x(4-x)=4x-x^2 \]

3. Trójkąt \(DCF\)

\[ P_{DCF}=\frac12\cdot4\cdot x=2x \]

Pole trójkąta \(DEF\) jest równe polu kwadratu pomniejszonemu o pola tych trzech trójkątów:

\[ P(x)=16-(8-4x)-(4x-x^2)-2x \]

Upraszczamy:

\[ P(x)=16-8+4x-4x+x^2-2x \]
\[ P(x)=x^2-2x+8 \]

Zatem:

\[ P(x)=x^2-2x+8,\qquad x\in(0,2) \]

Jest to funkcja kwadratowa, której ramiona są skierowane do góry, więc najmniejsze pole otrzymamy dla argumentu będącego współrzędną \(x\) wierzchołka paraboli.

Dla funkcji:

\[ P(x)=x^2-2x+8 \]

mamy:

\[ a=1,\qquad b=-2 \]

Obliczamy:

\[ x_w=\frac{-b}{2a} \]
\[ x_w=\frac{-(-2)}{2\cdot1}=\frac{2}{2}=1 \]

Ponieważ \(1\in(0,2)\), to dla \(x=1\) pole trójkąta \(DEF\) jest najmniejsze.

Odpowiedź: \(P(x)=x^2-2x+8\), a najmniejsze pole jest dla \(x=1\).

Matura podstawowa maj 2026

Matura podstawowa maj 2026

Zadanie 33.2

Otwórz w arkuszu
Zadanie 33.2 – Matura podstawowa maj 2026
Pokaż odpowiedź
A. \(t=1{,}5\) s
Pokaż rozwiązanie

Wysokość piłeczki opisuje funkcja kwadratowa:

\[ h(t)=-4{,}9t^2+14{,}7t \]

Największa wysokość jest osiągana w wierzchołku paraboli.

Dla funkcji \(at^2+bt+c\) współrzędna \(t\) wierzchołka jest równa:

\[ t_w=\frac{-b}{2a} \]

W naszym przypadku:

\[ a=-4{,}9,\qquad b=14{,}7 \] \[ t_w=\frac{-14{,}7}{2\cdot(-4{,}9)} \] \[ t_w=\frac{-14{,}7}{-9{,}8}=1{,}5 \]
Odpowiedź: A. \(t=1{,}5\) s

Matura podstawowa sierpień 2025

Matura podstawowa sierpień 2025

Zadanie 31

Otwórz w arkuszu
Zadanie 31 – Matura podstawowa sierpień 2025
Pokaż odpowiedź
Cena powinna wynosić \(260\) zł.
Pokaż rozwiązanie
Dana jest funkcja: \[ P(x)=(80-x)(120+5x) \] Mnożymy nawiasy: \[ P(x)=9600+400x-120x-5x^2 \] \[ P(x)=-5x^2+280x+9600 \] Jest to funkcja kwadratowa o ramionach skierowanych w dół, więc największą wartość przyjmuje w wierzchołku.

Obliczamy argument wierzchołka: \[ x_w=\frac{-b}{2a} \] \[ a=-5,\qquad b=280 \] \[ x_w=\frac{-280}{2\cdot(-5)}=\frac{-280}{-10}=28 \]
Oznacza to, że cenę należy podnieść o: \[ 5x=5\cdot28=140 \] zł.
Cena wynajęcia pokoju: \[ 120+140=260 \]
Odpowiedź: 260 zł.

Matura podstawowa czerwiec 2025

Matura podstawowa czerwiec 2025

Zadanie 31

Otwórz w arkuszu
Zadanie 31 – Matura podstawowa czerwiec 2025
Pokaż odpowiedź
A. \(3\)
Pokaż rozwiązanie

Zysk jest opisany wzorem:

\[ Z(x)=(500+50x)(16-x) \]

Rozwijamy iloczyn:

\[ Z(x)=500\cdot16-500x+50x\cdot16-50x^2 \]
\[ Z(x)=8000-500x+800x-50x^2 \]
\[ Z(x)=-50x^2+300x+8000 \]

Jest to funkcja kwadratowa, której wykres jest parabolą skierowaną ramionami w dół, więc największa wartość występuje w wierzchołku.

Współrzędna \(x\) wierzchołka:

\[ x_w=\frac{-b}{2a} \]

Dla \(a=-50\), \(b=300\):

\[ x_w=\frac{-300}{2\cdot(-50)} \]
\[ x_w=\frac{-300}{-100}=3 \]

Liczba \(3\) spełnia warunki \(x\ge1\) oraz \(x\le14\).

Odpowiedź: A. \(3\)

Matura podstawowa maj 2025

Matura podstawowa maj 2025

Zadanie 31

Otwórz w arkuszu
Zadanie 31 – Matura podstawowa maj 2025
Pokaż odpowiedź
\(P(x)=-2x^2+22x+88,\quad x\in(0,11),\quad x=\frac{11}{2}\)
Pokaż rozwiązanie

W prostopadłościanie trzy krawędzie wychodzące z wierzchołka \(B\) mają długości:

\[ AB=x,\qquad BC=4,\qquad BF \]

Suma długości tych krawędzi jest równa \(15\), więc:

\[ x+4+BF=15 \]
\[ BF=11-x \]

Dziedzina

Długości krawędzi muszą być dodatnie:

\[ x>0 \]
\[ 11-x>0 \]
\[ x<11 \]

Zatem:

\[ x\in(0,11) \]

Wzór funkcji pola powierzchni całkowitej

Wymiary prostopadłościanu to:

\[ x,\quad 4,\quad 11-x \]

Pole powierzchni całkowitej prostopadłościanu:

\[ P=2(ab+ac+bc) \]

Podstawiamy:

\[ P(x)=2\left(x\cdot4+x(11-x)+4(11-x)\right) \]
\[ P(x)=2\left(4x+11x-x^2+44-4x\right) \]
\[ P(x)=2(-x^2+11x+44) \]
\[ P(x)=-2x^2+22x+88 \]

Największe pole

Funkcja \(P(x)\) jest funkcją kwadratową o ramionach skierowanych w dół, więc największą wartość przyjmuje w wierzchołku paraboli.

\[ x_w=\frac{-b}{2a} \]

Dla:

\[ a=-2,\qquad b=22 \]

otrzymujemy:

\[ x_w=\frac{-22}{2\cdot(-2)}=\frac{-22}{-4}=\frac{11}{2} \]
Odpowiedź:
\[ P(x)=-2x^2+22x+88 \]
\[ x\in(0,11) \]
Największe pole jest dla \[ x=\frac{11}{2}. \]

Matura podstawowa grudzień 2024

Matura podstawowa grudzień 2024

Zadanie 30

Otwórz w arkuszu
Zadanie 30 – Matura podstawowa grudzień 2024
Pokaż odpowiedź
P(x) = −26x2 + 96x,   0 < x < 3;   maksimum dla x = 2413
Pokaż rozwiązanie
Oznaczmy długość krawędzi \(AD\) przez \(y\). Mamy:

\[ |AB|=x,\qquad |AE|=3x,\qquad |AD|=y. \]
Suma długości wszystkich dwunastu krawędzi prostopadłościanu jest równa:

\[ 4(x+3x+y)=48. \]
Stąd:

\[ 4x+y=12, \] \[ y=12-4x. \]
Długości krawędzi muszą być dodatnie, więc:

\[ x>0 \quad\text{oraz}\quad 12-4x>0. \]
Dziedziną funkcji jest zatem:

\[ D_P=(0,3). \]
Pole powierzchni całkowitej wynosi:

\[ P(x)=2\bigl(x\cdot3x+x\cdot y+3x\cdot y\bigr). \]
Podstawiamy \(y=12-4x\):

\[ P(x)=2\bigl(3x^2+4x(12-4x)\bigr), \] \[ P(x)=-26x^2+96x. \]
Jest to funkcja kwadratowa, której wykres jest parabolą skierowaną ramionami w dół. Największą wartość przyjmuje dla argumentu równego współrzędnej \(x\) wierzchołka:

\[ x_w=-\frac{b}{2a}=-\frac{96}{2\cdot(-26)}=\frac{24}{13}. \]
Liczba \(\frac{24}{13}\) należy do przedziału \((0,3)\), więc dla tej długości krawędzi \(AB\) pole powierzchni całkowitej jest największe.

Odpowiedź: \[ P(x)=-26x^2+96x,\qquad D_P=(0,3),\qquad x=\frac{24}{13}. \]

Matura podstawowa sierpień 2024

Matura podstawowa sierpień 2024

Zadanie 30

Otwórz w arkuszu
Zadanie 30 – Matura podstawowa sierpień 2024
Pokaż odpowiedź
\(x=4\), \(y=8\), wartość najmniejsza: \(96\)
Pokaż rozwiązanie
Z warunku \[ x+y=12 \] otrzymujemy \[ y=12-x. \] Rozważane wyrażenie zapisujemy jako funkcję zmiennej \(x\): \[ f(x)=2x^2+(12-x)^2. \] Po wykonaniu działań: \[ f(x)=2x^2+x^2-24x+144, \] czyli \[ f(x)=3x^2-24x+144. \] Jest to funkcja kwadratowa o współczynnikach: \[ a=3,\qquad b=-24. \] Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli jest równa: \[ p=-\frac{b}{2a} =-\frac{-24}{2\cdot3} =\frac{24}{6} =4. \] Zatem najmniejsza wartość występuje dla \[ x=4. \] Wtedy \[ y=12-4=8. \] Obliczamy wartość wyrażenia: \[ 2x^2+y^2 =2\cdot4^2+8^2 =32+64 =96. \] Najmniejsza wartość wyrażenia wynosi więc \[ 96. \]

Matura podstawowa czerwiec 2024

Matura podstawowa czerwiec 2024

Zadanie 32

Otwórz w arkuszu
Zadanie 32 – Matura podstawowa czerwiec 2024
Pokaż odpowiedź
32.1: A (25); 32.2: E (60)
Pokaż rozwiązanie

Funkcja przychodu:

\[ P(x)=(70-x)(20+x)=-x^2+50x+1400. \]

Wierzchołek paraboli:

\[ x_w=-\frac{50}{2(-1)}=25. \]

Dlatego w 32.1 wybieramy A. 25.

W 32.2 rozwiązujemy równanie:

\[ (70-x)(20+x)=800. \] \[ 1400+50x-x^2=800. \] \[ x^2-50x-600=0. \] \[ \Delta=(-50)^2-4\cdot1\cdot(-600)=4900. \] \[ \sqrt\Delta=70. \] \[ x_1=\frac{50-70}{2}=-10,\qquad x_2=\frac{50+70}{2}=60. \]

Z warunków zadania \(x\ge0\), więc odrzucamy \(-10\). Pozostaje

\[ x=60. \]

Wybieramy E. 60.

Matura podstawowa maj 2024

Matura podstawowa maj 2024

Zadanie 31

Otwórz w arkuszu
Zadanie 31 – Matura podstawowa maj 2024
Pokaż odpowiedź
\(x=4{,}5\text{ m},\ y=3\text{ m}\)
Pokaż rozwiązanie
Z rysunku wynika, że na ogrodzenie zużyto: \[ 4x+6y=36. \] Stąd: \[ y=6-\frac23x. \] Suma pól trzech wybiegów: \[ P=3xy. \] Po podstawieniu: \[ P(x)=3x\left(6-\frac23x\right)=18x-2x^2. \] Jest to funkcja kwadratowa skierowana ramionami w dół. Współrzędna \(x\) wierzchołka: \[ x_w=-\frac{18}{2\cdot(-2)}=\frac{18}{4}=4{,}5. \] \[ y=6-\frac23\cdot4{,}5=6-3=3. \] Największe pole otrzymamy dla: \[ x=4{,}5\text{ m},\qquad y=3\text{ m}. \]

Matura podstawowa grudzień 2023

Matura podstawowa grudzień 2023

Zadanie 30

Otwórz w arkuszu
Zadanie 30 – Matura podstawowa grudzień 2023
Pokaż odpowiedź
Krótsza podstawa: \(3\) dm; \(P_{\max}=112{,}5\ \mathrm{dm}^2\)
Pokaż rozwiązanie
Niech \(x\) oznacza krótszą podstawę. Wysokość wynosi \(18-x\), więc \[P(x)=\frac{12+x}{2}(18-x)=-\frac12x^2+3x+108.\] Funkcja osiąga maksimum dla \[x=-\frac{3}{2(-\frac12)}=3.\] Wtedy \[P_{\max}=\frac{12+3}{2}\cdot15=112{,}5\ \mathrm{dm}^2.\]

Matura podstawowa sierpień 2023

Matura podstawowa sierpień 2023

Zadanie 33

Otwórz w arkuszu
Zadanie 33 – Matura podstawowa sierpień 2023
Pokaż odpowiedź
24 krzesła; największy zysk \(2064\) zł
Pokaż rozwiązanie
Przychód wynosi \(P(x)=196x\), a koszt \(K(x)=4x^2+4x+240\). Zysk:
\[Z(x)=P(x)-K(x)=-4x^2+192x-240.\]
Jest to parabola skierowana ramionami w dół. Współrzędna wierzchołka:
\[x_w=-\frac{192}{2\cdot(-4)}=24.\]
Zakład powinien wyprodukować \(24\) krzesła. Największy zysk:
\[Z(24)=-4\cdot24^2+192\cdot24-240=2064\text{ zł}.\]

Matura podstawowa czerwiec 2023

Matura podstawowa czerwiec 2023

Zadanie 33

Otwórz w arkuszu
Zadanie 33 – Matura podstawowa czerwiec 2023
Pokaż odpowiedź
Boki \(200\) m i \(50\) m; największe pole \(10000\text{ m}^2\).
Pokaż rozwiązanie
Oznaczmy: \[ a=|EF| \] — długość prostokąta oraz \[ b \] — jego wysokość. Pole całego trapezu \(ABCD\) wynosi \[ P_{ABCD}=\frac{400+100}{2}\cdot75 =250\cdot75 =18750. \] Zgodnie ze wskazówką: \[ P_{ABCD}=P_{ABFE}+P_{EFCD}. \] Dolny trapez \(ABFE\) ma podstawy \(400\) i \(a\) oraz wysokość \(b\): \[ P_{ABFE}=\frac{400+a}{2}\cdot b. \] Górny trapez \(EFCD\) ma podstawy \(a\) i \(100\) oraz wysokość \(75-b\): \[ P_{EFCD}=\frac{a+100}{2}\cdot(75-b). \] Układamy równanie: \[ \frac{400+a}{2}b+\frac{a+100}{2}(75-b)=18750. \] Mnożymy obie strony przez \(2\): \[ (400+a)b+(a+100)(75-b)=37500. \] Rozwijamy nawiasy: \[ 400b+ab+75a+7500-ab-100b=37500. \] \[ 300b+75a=30000. \] Dzielimy przez \(75\): \[ 4b+a=400. \] Stąd \[ b=100-\frac14a. \] Pole prostokąta: \[ P(a)=a\cdot b =a\left(100-\frac14a\right) =-\frac14a^2+100a. \] Jest to funkcja kwadratowa, której ramiona są skierowane w dół. Największą wartość przyjmuje w wierzchołku: \[ a=-\frac{100}{2\cdot\left(-\frac14\right)}=200. \] Wtedy \[ b=100-\frac14\cdot200=50. \] Największe pole: \[ P_{\max}=200\cdot50=10000\text{ m}^2. \] Prostokąt powinien mieć boki długości \[ 200\text{ m}\quad\text{i}\quad50\text{ m}, \] a jego największe pole wynosi \[ 10000\text{ m}^2. \]

Matura podstawowa maj 2023

Matura podstawowa maj 2023

Zadanie 31.2

Otwórz w arkuszu
Zadanie 31.2 – Matura podstawowa maj 2023
Pokaż odpowiedź
Najwięcej klientów obsłużono 11. dnia: \(400\) osób.
Pokaż rozwiązanie
Funkcja \[ L(n)=-n^2+22n+279 \] jest funkcją kwadratową o ramionach skierowanych w dół. Współrzędna wierzchołka: \[ n=-\frac{22}{2\cdot(-1)}=11. \] \[ L(11)=-121+242+279=400. \] Największą liczbę klientów, równą \(400\), obsłużono 11. dnia.

Matura podstawowa grudzień 2022

Matura podstawowa grudzień 2022

Zadanie 20

Otwórz w arkuszu
Zadanie 20 – Matura podstawowa grudzień 2022
Pokaż odpowiedź
\(a=50\) m, \(b=100\) m
Pokaż rozwiązanie
Długość liny daje zależność \[ 2a+b=200, \] czyli \[ b=200-2a. \] Pole kąpieliska jest równe \[ P(a)=ab=a(200-2a)=-2a^2+200a. \] Jest to funkcja kwadratowa o ramionach skierowanych w dół. Współrzędna wierzchołka wynosi \[ a=\frac{-200}{2\cdot(-2)}=50. \] Wtedy \[ b=200-2\cdot50=100. \] Największe pole ma prostokąt o wymiarach \(50\text{ m}\times100\text{ m}\).

Matura podstawowa wrzesień 2022

Matura podstawowa wrzesień 2022

Zadanie 23

Otwórz w arkuszu
Zadanie 23 – Matura podstawowa wrzesień 2022
Pokaż odpowiedź
Należy sprzedać \(115\) wiatraków, a największy zysk wynosi \(13\,055\) zł.
Pokaż rozwiązanie
Zysk jest różnicą przychodu i kosztu: \[ Z(x)=P(x)-K(x)=251x-(x^2+21x+170). \] Po uporządkowaniu: \[ Z(x)=-x^2+230x-170. \] Jest to funkcja kwadratowa o ramionach skierowanych w dół. Współrzędna wierzchołka wynosi \[ x_w=\frac{-230}{2\cdot(-1)}=115. \] Liczba \(115\) mieści się w przedziale \(0\le x\le150\). Obliczamy największy zysk: \[ Z(115)=-(115)^2+230\cdot115-170=13\,055. \] Zatem należy sprzedać \(115\) wiatraków, a największy tygodniowy zysk wynosi \(13\,055\) zł.